Yeniay belediyesini kuran üç köy Mahno ismine ayrı bir
mana vererek bu tarihi gerçeği saptırma yolunu seçti. Adeta bu ismi
belgeleyen tabuya senet uydurarak bu gerçeğe karşı çıktılar. Şöyle ki;
Mahno kelimesinin aslı mah-nev imiş. Farisi dilinde (yani İran devletinde
konuşulan dil) mah, ay demektir. Nev de yeni demektir.İkisi birleşince
yeni-ay demek olur. Onlara göre Mahno’nun anlamı buymuş. Oysa gerçeğe
eğilen her kişi şahit ve ispat isterBiz bu ispatı ortaya koyuyor ve
diyoruz ki, bu bölgede iki dil geçerlidir. Rumca ve Türkçe. Bir üçüncü
dil yoktur. Yer ve bölge olarak misal: Ayısrade tepesi Rumcadır. keza
Luşra Rumcadır. şoromiliyoz tepesi, Şimaliyoz, Hamandoz, Sargona, Magrandoz,Cirandoz
vs. hep Rumcadır. Kokoçlu Kuşluca olalı 65 sene oldu. Hala dilimizden
bu ismi silemedik.
Yöremize ait teknecilik işleri vardır. Yörede yasayan insanlar, tabiatın
kendinden esirgediği tarıma elverişli düz alanların ve verimli toprakların
azlığından doğan gıda azlığını denizden elde etmeye uğraşmıştır.
Eskiden Karadeniz sahiline vuran hamsiler, dağ köylülerine kadar herkesin
temizleyip tuzladığı yıl boyunca açlığa karşı bir güvence idi. hamsiden
başka yunus baliği avlanırdı. Yunus balığından yağ üretimi yapılır
ayrıca yakıt olarak ta kullanılırdı. Ayrıcageçimlerini temin için
balık avlarken kazandıkları marifeti mal ve insan taşımacılığın de
kullanmıştır. Sürmeneliler gemi yapımında da üstün olup Yeniay ve
Çamburnu Mevkilerinde gecen asırlardan bu yana gemi inşaatcılığının
merkezi durumundadır. 1292 Tarihli ve takip eden Trabzon Salnamelerinde
yeniay ve Çamburnu mevkilerinde inşa edilen gemilerle ilgili "
kereste ahar (diğer) kazalardan celp olunup500 kilelikten 15000 kiloluğa
kadar sefain (gemiler) inşa ve sandal kürekleri dahi imal olunur.
"denilmektedir.Daha önceleri kestane ağacından imal edilen gemiler
el hızarı,balta, keser ile göz kararı yapılırken, yöreye elektrik
verilmesinden sonra saçtan imal edilmektedir.Ayrıca Sürmeneye has
sürmene çakısı,kama ve kemencesi vardır.Adından da anlaşılacağı gibi
Karadeniz bölgesinin en önemli sazıdır, hatta simgesi ve sembolüdür.
Tek olarak çalınır, ince uzun , küçük ve şirin yapısına rağmen çalındığında
bir orkestra gibi ses verir. Şirin yapısının yanında her insanı hareketli
hale getiren ses ve icra tarzına sahiptir.Karadeniz insanının hareketli
oluşu, sazından ve müziğinden kaynaklanır. Sazlarının şekli Karadenizlilerin
tabiri ile yanan bir takayı andırır. Gövde kısmı dut ve ceviz ağaçlarından
oyularak yapılır. Ses tablosu ise ince 1,5-2 mm kalınlığında ladin
ve ya köknar ağacından yapılır. Kısa sapı ve çelikte üç teli vardır.
Dört telli olanlarına da rastlanır. RE-LA-Mİ seslerine akort edilir.
Bir buçuk oktav kadar ses sahası vardır. Yayının kılları gevşek olarak
takılır. Sol el ile havada ve ya dize dayanmış olarak tutulan kemençenin
3 teline aynı anda sürülerek icra edilir. Kendine has tiz ve güzel
bir sesi olan kemençe, insanları hareketlendirip coşturan bir yapıya
sahiptirTrabzon'da özellikle gelinlik genç kizlarin inve altin ya
da gümüs telleri dantel gibi isleyerek yaptiklari hasir bilezik ve
gerdanliklarin yani sira, telkari çesitleri (takunya, resimlik, fincan,
su takimlari vs..), tahta el tezgahlarinda dokunarak kök boyalarla
boyanan kesan ve pestemallar en fazla dikkat çeken el sanatlari ürünlerindendir.
Kemençe, bakir semaverler ve esyalar, sepetler, trabzon'a özgü diger
hediyelik esya çesitlerinden bazilaridir.
   |
